Financiën en begroting

Zo gaan we dat doen!

Sommige grote projecten, zoals nieuwe treinstations in Acht en Tongelre, kunnen we als gemeente niet alleen betalen. Hierover spreken we het Rijk en de EU aan op hun verantwoordelijkheid. Als de hightech-sector van nationaal en Europees belang is, dan moeten zij meer bijdragen.

Oftewel samen optrekken, niet alleen in woorden maar ook met financiële middelen. GroenLinks-PvdA barst van de ambitie. Tegelijkertijd willen we eerlijk zijn en dus in ons verkiezingsprogramma aangeven hoe we al onze plannen en ambities gaan betalen. Vandaar dat we ons verkiezingsprogramma ook financieel onderbouwen: dat is wel zo open en transparant. Het uitgangspunt bij al onze financiële afwegingen is dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen en de vervuiler betaalt.

De punten in dit programma zijn onder te verdelen in drie thema’s: een duurzame stad, een eerlijke stad en een levendige stad. In een duurzame stad gaan we klimaatverandering tegen en vergroenen we Eindhoven. De afgelopen vier jaar is hierin ruim 130 miljoen euro geïnvesteerd. Voor de komende jaren willen we ieder jaar 22,5 miljoen euro extra investeren. Dit geld gebruiken we concreet voor onder andere subsidies voor biobased isoleren, het aanleggen van een groen-blauwe wig in de Kanaalzone, een transformatiefonds voor een duurzame economie en verbeteringen in het fietsnetwerk.

In de eerlijke stad gaan we de groeiende ongelijkheid tegen. We bieden kansen aan kinderen, vergroten de kansen op werk en scholing, en geven kwetsbare jongeren een basisinkomen om schulden en dakloosheid te voorkomen. Hier doen we als stad al veel op. Het budget voor het sociaal domein is in 2026 614 miljoen euro op de totale begroting van 1,3 miljard euro. We kiezen ervoor om nog 22,9 miljoen euro per jaar extra te investeren waardoor we Eindhoven blijven doorontwikkelen naar een nog eerlijkere stad voor iedereen. Het budget gaan we inzetten om onder andere naschoolse opvang voor kinderen van ouders die dit niet kunnen betalen en huiswerkbegeleiding gratis te maken. Ondanks dat Den Haag niet meer wil betalen zorgen wij ervoor dat ongedocumenteerden toegang blijven houden tot bed, bad, brood en begeleiding.

De wooncrisis is groot in Eindhoven. De afgelopen bestuursperiode hebben we ruim drie keer zoveel budget weten vrij te maken om de wooncrisis aan te pakken dan in de bestuursperiode ervoor. Er moeten nog veel meer woningen bij, dus GroenLinks-PvdA wil in de komende bestuursperiode nog eens 19 miljoen euro extra investeren. Zo willen we als gemeente zelf woningen gaan ontwikkelen samen met de woningcorporaties en een leenfonds starten voor wooncoöperaties.

In een levendige stad zorgen we voor een breed voorzieningenniveau om fijn te kunnen wonen, werken en te verblijven in de stad. Hiervoor maken we in de komende vier jaar bijna 19 miljoen euro extra vrij. We willen onder andere dat onze cultuurbudgetten meegroeien met de stad, meer sport en cultuur in de wijken, en het Stroomhuis herbouwen.

Eindhoven heeft financieel zijn zaakjes op orde. We zijn geen bank, dus oppotten heeft geen zin. We gaan realistischer begroten, waardoor we veel financiële ruimte vrijspelen om te investeren. Dit is het moment om juist te bouwen aan het Eindhoven van vandaag en morgen. Ook de ontwikkeling van het gemeentefonds geeft ons veel financiële ruimte. Daarnaast ziet GroenLinks-PvdA ruimte in het eerlijker maken van de lokale belastingen, zoals het introduceren van een leegstandsheffing, waardoor de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen voor onze ambities en investeringen. We zetten een realistisch beeld neer van hoe wij zien dat extra investeringen betaald gaan worden.

Voor nu ziet het bovenstaande er schematisch als volgt uit:

Daarnaast neemt GroenLinks-PvdA de volgende uitgangspunten mee richting de komende periode:

• Je blijft alleen baas over je eigen uitgaven als je begroting helder en op orde is. We hebben dus een sluitende begroting.
• Incidentele middelen (eenmalig) kunnen alleen worden ingezet voor incidentele uitgaven. Voor structurele uitgaven (meerjarig) is ook structurele dekking nodig in de begroting. Zo houden we onze begroting ook meerjarig in balans.
• De begroting is realistisch. We doen ons uiterste best om de maatschappelijke doelen waarvoor we geld hebben gereserveerd ook binnen de gestelde tijd af te ronden. En we geven niet meer uit dan we gereserveerd hebben.
• We maken vooraf afspraken over de bestemming van mee- en tegenvallers.
• De lokale woonlasten voor gezinnen (o.a. OZB en afvalstoffenheffing en rioolrecht) handhaven we op het gemiddelde van Nederland (of de 40 grootste gemeenten in Nederland, de G40).
• We hervormen de berekening van de woonlasten door de afvalstoffenheffing niet langer als een voor iedereen gelijk vast bedrag op te nemen in de jaarlijkse woonlasten. Maar als een percentage van de WOZ-waarde van de woning, zodat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen
• We onderzoeken of we de lokale lasten voor bedrijven kunnen omvormen, zodat grote bedrijven een hogere en meer substantiële bijdrage leveren aan de stad en haar inwoners.
• De komende jaren ontstaat er structureel financiële ruimte omdat de uitkering van de Rijksoverheid (het gemeentefonds) voor Eindhoven verhoogd wordt. Dit extra geld zetten we in om onze plannen te realiseren.
• We kijken kritisch naar subsidieprogramma’s en inkoopcontracten met als doel dat maatschappelijke euro’s goed besteed worden.
• GroenLinks-PvdA heeft zich ingezet om Eindhoven Airport een normaal dividend te laten uitkeren. De eerste stap is gezet met een voorgenomen uitkering van 30%. We blijven streven naar een dividenduitkering van minimaal 60%. Dit is nog niet meegenomen in onze doorrekening, omdat we geen meerderheidsbelang hebben in Eindhoven Airport.
• Cultuur en sport: de sporttarieven laten we niet boven de inflatie stijgen, liever minder. Subsidies worden geïndexeerd op het inflatieniveau.